Siteme hoşgeldiniz gitsem nereye kadar kalsam nereye yarar
Limon Neden Ekşidir
Bu soru 'limonun ekşi
olmasına yol açan nedir' şeklinde sorulsaydı cevabı basitti, 'içindeki
asit oranı.' Ekşiliğin asit oranının yüksekliğinden kaynaklandığı kabul
edilir ama ikisi arasındaki bağ bu kadar basit değildir. Değişik
asitler farklı tatlardadırlar. Ekşilik asidin miktarı ve çeşidinin yanı
sıra gıdanın diğer bileşenleri özellikle şekerlerin varlığı ile de
ilgilidir.
'Limonun tadı niçin ekşidir' sorusunun cevabı ise tam
belli değildir. Tabiat kurallarına göre limonun ekşi olmaması
gerekiyor. Limon parlak renkli, hoş kokulu bir meyvedir. Meyve ise
bitkide tohumlan taşıyan organdır. Genellikle tatlı, sulu ve etli
olur. Meyvelerin en temel görevlerinden biri tohumların olabildiğince
uzak bir alana yayılmalarını sağlamaktır. Böylece tohumların ana
bitkinin dibine düşerek onun besinini bölüşmesi ve burada çimlenen
fidelerin sıkışık biçimde büyümeleri önlenmiş olur.
Bazı meyve
türlerinde tohumlar paraşüte benzeyen tüy demetlerinin yardımıyla
uçarak bitkiden uzaklaşırlar. Bazı kuru meyveler kendiliklerinden
yarılıp açılırlar ve bitki rüzgarda sallandıkça tohumlan çevreye
saçılırlar. Bazıları ise birdenbire patlayarak tohumlarını hızla
çevreye fırlatırlar. Doğadaki meyvelerin çoğunluğunda ise tohumlar
başta kuşlar olmak üzere çeşitli hayvanlar tarafından çevreye
yayılırlar.
Meyveler parlak renkleri, hoş kokuları ve tatları
ile hayvanların dikkatlerini çekerler. Hayvanlar, yedikleri meyvelerin
etlerini sindirip sert çekirdeklerini yani tohumlarını dışkılarıyla
kilometrelerce öteye atarlar. Böylece tohumların çok uzaklara
yayılmalarına aracı olurlar.
Limon meyvesinin etli içi o kadar
ekşidir ki, insanlar tarafından doğrudan yenmez, daha çok sıkılarak
yemeklere, salatalara, içkilere katılır. Öyleyse limonu diğer
meyvelerden ayıran nedir? Niçin tadı, hayvanların ilgisini çeksin,
tohumları dağılabilsin diye tatlı değildir?
Aslında limonun ekşi
tadından hoşlanan başta maymunlar olmak üzere birçok hayvan vardır.
Bunların gerçekten ekşi tattan hoşlandıkları için mi limon yedikleri
yoksa vücutlarındaki C vitamini dengesini sağlamak için içgüdüsel
olarak mı böyle davrandıkları tam bilinmemektedir.
Anayurdunun
Hindistan'ın kuzeybatı kesimleri olduğu sanılan limon ağaçları
yüzyıllardır Güney Asya'da ve Anadolu'da yetiştirilmektedir. 12.
yüzyılda Araplar tarafından İspanya'ya götürülmüş ve oradan tüm
Avrupa'ya yayılmıştır. Turunçgillerin en önemli özelliği eski çağlardan
beri insanlar tarafından bilinçli olarak yetiştirilmeleridir.
Turunçgiller
ailesinin fertlerini yani limon, portakal, turunç ve greyfurtu ticari
olarak sınıflandırmak oldukça kolaysa da türlerin bitki bilimi
açısından ayırt edilmesi son derecede güçtür, çünkü günümüzde
birbirlerinden kolaylıkla ayırt edilebilen turunçgiller fertlerinin
yüzyıllar boyu melezlenerek nasıl oluştuklarını, hele tabiattaki ilk
hallerini kestirmek zordur.
Limon ağaçlan hala üstün nitelikli
ağaçlardan alınan sürgünlerin dayanıklı anaçlarla çapraz şekilde
aşılanmaları yolu ile çoğaltılırlar. Bu iş için de anaç olarak
genellikle tadı ekşi ve acı olan turunç ağaçlan seçilir.
Görünen
odur ki, limona ekşilik tabiat tarafından verilmemiştir. Muhtemelen ilk
limonlar tatlıydı. Tohumlarının saçılması için artık hayvanlara
ihtiyacı kalmayan limon, insanlar tarafından sürekli aşılanarak
istenilen özelliği kazanması sağlandı ve ekşi hale getirildi.
<<Önceki Sayfa |/|Sonraki Sayfa>>